Тэнцүү төлбөр үү, үндсэн төлбөр тэнцүү юу? 100 сая ₮-ийн зээлээр харьцуулав
Нэг зээл, хоёр арга: сар бүрийн төлбөр, нийт хүү, чөлөөлөх хугацааны нөлөөг тоогоор. Мөн сарын хүүг жилийнх рүү зөв хөрвүүлэх нь.
Зээлийн гэрээ байгуулахад банк, сан эргэн төлөлтийн хоёр аргын аль нэгийг санал болгодог: тэнцүү төлбөр (сар бүр ижил дүн) эсвэл үндсэн төлбөр тэнцүү (эхэндээ их, сар бүр буурна). Аль нь танд ашигтай вэ гэдэг нь нийт хүү ба мөнгөн урсгалаас хамаарна.
Доорх тоонуудыг 100 сая ₮, жилийн 12% (сарын 1%), 36 сарын зээлээр зээлийн тооцоолуураар тооцов.
Хоёр аргын ялгаа
| Тэнцүү төлбөр | Үндсэн төлбөр тэнцүү | |
|---|---|---|
| Эхний сарын төлбөр | 3 321 431 ₮ | 3 777 778 ₮ |
| Сүүлийн сарын төлбөр | 3 321 431 ₮ | 2 805 556 ₮ |
| Нийт хүү | 19 571 515 ₮ | 18 500 000 ₮ |
| 12 сарын дараах үлдэгдэл | 70 558 445 ₮ | 66 666 667 ₮ |
Тэнцүү төлбөр: сар бүрийн төлбөр тогтмол тул төлөвлөхөд хялбар. Эхний саруудад төлбөрийн ихэнх нь хүү, үндсэн зээл удаан буурдаг тул нийт хүү арай их.
Үндсэн төлбөр тэнцүү: үндсэн зээлийг сар бүр тэнцүү (100 сая ÷ 36 = 2 777 778 ₮) төлж, үлдэгдлийн хүүг нэмж төлнө. Энэ жишээнд нийт хүү 1 071 515 ₮-өөр бага. Гэхдээ эхний сарын төлбөр 456 347 ₮-өөр өндөр тул эхний саруудад мөнгөн урсгал хүрэлцэх ёстой.
Чөлөөлөх хугацааны нөлөө
Төсөл орлого оруулж эхлэх хүртэл эхний хэдэн сард үндсэн зээлээс чөлөөлдөг. Энэ хугацаанд зөвхөн хүү төлнө. Ижил зээлд 12 сарын чөлөөлөлт нэмбэл:
| Чөлөөлөлтгүй | 12 сар чөлөөлөлттэй | |
|---|---|---|
| Эхний 12 сарын төлбөр | 3 321 431 ₮ | 1 000 000 ₮ (зөвхөн хүү) |
| Дараагийн сарын төлбөр | 3 321 431 ₮ | 4 707 347 ₮ (24 сар) |
| Нийт хүү | 19 571 515 ₮ | 24 976 333 ₮ |
Чөлөөлөлт эхний жилийн мөнгөн урсгалыг хөнгөлдөг ч үндсэн зээл 12 сар буурахгүй тул нийт хүү 5.4 сая ₮-өөр өсөж, дараагийн сарын төлбөр 42%-иар нэмэгддэг. Тиймээс чөлөөлөлтийг төсөл орлого оруулах хугацаатай тааруулж авах нь чухал.
Сарын хүүг жилийнх рүү хөрвүүлэх
Банкууд ихэвчлэн сарын хүүгээр зарладаг. Сарын 1.5% нь жилийн нэрлэсэн 18% (1.5 × 12) юм. 100 сая ₮, 36 сар, тэнцүү төлбөрөөр бол сарын төлбөр 3 615 240 ₮, нийт хүү 30 148 624 ₮ — жилийн 12%-ийн зээлээс 10.6 сая ₮-өөр их.
Хоёр саналыг харьцуулахдаа хүүг нэг нэгжид (сарын эсвэл жилийн) шилжүүлж, мөн шимтгэл, даатгалын зардлыг нэмж тооцоорой.
Төлбөрөө даах уу?
Аль аргыг сонгосон ч хамгийн их сарын төлбөрөө сарын цэвэр мөнгөн орлоготойгоо харьцуулна. Энэ харьцааг DSCR гэдэг:
- 1-ээс бага: орлого төлбөрөө даахгүй;
- 1–1.2: арай гэж даана, борлуулалт буурахад хүндрэнэ;
- 1.2-оос дээш: олон сан, банкны түгээмэл жишиг (журамд тогтоосон босго биш, байгууллага бүр өөр).
Жишээ нь сарын цэвэр орлого 5 сая ₮ бол тэнцүү төлбөрийн DSCR = 5 000 000 ÷ 3 321 431 ≈ 1.5, үндсэн төлбөр тэнцүүгийнх 5 000 000 ÷ 3 777 778 ≈ 1.3.
Өөрийн тоогоор тооцох: Зээлийн сарын төлбөр, эргэн төлөлтийн хуваарь — хоёр аргыг харьцуулж, хуваарийг хэвлэнэ. Тооцоо ойролцоо: банк хүүг өдрөөр бодож, шимтгэл нэмдэг тул эцсийн дүнг зээлийн гэрээнээсээ шалгаарай.